luns, 30 de xaneiro de 2017

Un muiño no rego de Aguieira

Moitos dos nosos muiños están a piques de desaparecer,  por abandono das aldeas,  dos cultivos tradicionais de cereais -trigo e centeo-, ou polo aumento do terreo adicado a pastos pola mellora da cabana gandeira, ... en fin estas humildes edificacións foron esquencendose  ó longo do século XX.

Este muiño nas paredes de fora ten duas pedras de asento, chamadas tamen pousadoiros que se usan para apoiar os sacos de gran.
Na porta daquel muíño, 
hai dúas pedras de asento,
unha é para namorar,
e outra pra pasa-lo tempo.

No interior do muiño  todavía se poden apreciar os distintos elementos que o compoñen.
O Rodicio

Á porta do muíño vello púxenme a pensar,
nas voltas que dá o rodicio,
e aínda nas que ten que dar.
Muíño de peza
de son cantareiro
morriches de fame
sorriches de pena
meu muíño albeiro
Como se pode apreciar nestas imaxes.  "Andando gaña o muíño, que parado está perdido "
Neste rego chegou  haber catro muiños, pero o único que se conserva ben e este, o muiño de parceiros de Labrada e Pesegueiro, chamase asi por ser de varios co-propietarios que participaron na súa construcción e mantemento. É un muiño de pequeno tamaño,  a construcción é boa. Os muros están feitos có habitual cachote, e o tellado, en bastante bo estado, a dúas augas recuberto con lousa.
No mapa podedes ver dentro do 0 onde se atopa o muiño.

Imos baixar, ¿vides?

O peor é chegar a el, o camiño de baixada desde Pesegueiro é bastante escarpado, chegase millor desde Labrada, a baixada e mais curta e suave.
No muíño fan cantigas, 
no muíño fan concellos,
no muíño fanse amores, 
e contan contos os vellos.   
Unha noite no muíño 
unha noite non é nada 
unha semaniña enteira
eso si que é muíñada.

Reseñar que Os muíños, (a maioría dedeles) como núcleo das relacións sociais da parroquia

Se tivo importancia relevante no económico, non menos a posuíu no social, posto que se converteu no verdadeiro núcleo sobre o que viraban as relacións da xente da parroquia, aldea ou lugar, fundamentalmente da mocidade,
Os veciños debían acudir necesariamente ao muíño con asiduidade. Así, mentres se procedía á tarefa de moer, enchíanse os tempos de espera con actividades de lecer; bailes, cánticos, relatos de historias, lendas, anécdotas, xogos, etc., (muíñadas ou foliadas cando interviña a gaita). Dado que polo día o campesiño e a súa familia dedicábanse ás faenas da terra, a noite constituía o único tempo libre de que dispoñían para moer, de modo que eran frecuentes as reunións entre os usuarios. Estas podían prolongarse ata o día e adquirían carácter festivo (leria e troula en galego), nas que os mozos e mozas representaban un papel predominante.
De todo isto, quizais o máis significativo é que o baile galego por excelencia, a muiñeira, adopta esta alusión tan connotativa, á vez que se danza en sentido circular semellando a rotación da moa do muíño sobre o pé, ou a propia rotación do rodete.
("Los molinos y el ciclo del pan". José  Mª Leal Boveda)

Non se precisa pandeiro
 para baila-la muiñeira, 
 mentres dura a muiñada,
 fáino-lo ritmo a albeira.
Na porta daquel muíño,
hai un carballo rachado,
onde sentan as mozas,
a mata-lo condenado.

martes, 13 de decembro de 2016

Os últimos resquicios do outono na Ribeira do Bispo. (Río arriba)

Os meus ollos non se cansan de contemprar a beleza das suaves curvas que fai o río,
os cabalos salvaxes que pastan na súas beiras,
as mazás maduras esparcidas pola aira,
os castiñeiros, as aveleiras, os carballos, piñeiros, salgueiros, …
E enriba, o ceo, dono de este val, cheo de lembranzas doutros outonos esquecidos, e de longos días chuviñentos da invernia que está por chegar.
As aveleiras refulxen co resplandor do outono, hoxe, un 10 de decembro,  vai calor, ainda que un airiño maino aloumiña as follas das arbores desta fraga de ribeira.
Pasiño a pasiño vou río arriba, deixome levar, o silencio engaiolame os sentidos, e mentres disfruto da camiñata, lembrome de outros outonos.

Núos pés en herba da tarde.
Tento en chasquido da folla seca,
acastañada do sol.
Mau arrincando cascamelos verdes
e bailaretes dun carballo.
Xesteiro florido anaga a tarde
de marelo intenso do ulido doce.
A trote vai un cabalo.
Silencio.
Vida no son dende min,
no son do rego ao lonxe,
na abella acochada na ortiga,
no vaivén da póla do loureiro
que chama polo vento
                                  Medos Romero

Aqui vos deixo a entrada do pasado outono pero río abaixo

sábado, 24 de setembro de 2016

A Curuxa Do Pedrón


Baixou a lúa
rarear no trigo.
Só a coruxa
crocou a noite.
Unha mau longa
apaxea as medras
do pan en flor.
                               Medos Romero

martes, 19 de abril de 2016

Fraga de Ambosores

...
A min somentes me importa esa paisaxe verde, 
esa paisaxe eterna que é vida e agonía,
esa paisaxe que tece e que destece a alma
nun soño de ilusión que se non murcha.
...
Eu quero camiñar braviamente, fixo,
cara á carballeira misteriosa do non visto,
cara a un abrente teixo de resplandor obrizo
ou cara a esa sombra morna en que cantan os grilos.
Eu quero esta paisaxe verde, eterna, que está viva.

                                                                                  Manuel María

xoves, 7 de xaneiro de 2016

Cruz da Liñaza

Custounos traballo atopala, pero por fin, grazas ás indicacións de dous veciños, Pablo do Cal e José de Cabana demos con ela, e realmente pagou a pena, non só pola beleza da cruz se non tamén a das rochas nas que está encravada, como se pode apreciar nas seguintes fotos.

Cruz da Liñaza

 Contan os vellos que nos tempos antigos, no lugar de Casateites, polas noites se viñan producindo roubos, tanto de cultivos coma de animais, mesmo algún dentro das vivendas, pero non eran capaces de pillar o ladrón, e así durante meses, ata que un bo día xa non volveron roubar, pero cal foi a súa sorpresa cando días despois dous labregos que se dirixían ao Lombo do Medio, atallando polos montes para acurtar camiño, ao chegar ao cume do monte atoparon os restos do corpo dunha muller que fora atacada polos lobos e xunto a ela un saco  rachado con  máis ou menos media arroba de liñaza ciscada polo chan,  que botaran a faltar nunha das vivendas de Casateites. Como a muller non era coñecida, déronlle sepultura onde encontraron o corpo e levantaron unha cruz en sinal de advertencia para futuros rateiros.



domingo, 13 de decembro de 2015

Outono na Ribeira do Bispo (Río abaixo)



O río dos meus soños.
Esta brisa máxica do outono, de tardes cortas todavía,  Camiñando en silencio, ollando as cores da natureza, que conmoven os sentidos e nos enchen de luz o corazón.
Quero ter para ti as miñas verbas máis sinceras, recordar os outonos camiñando polas beiras de ríos e regatos, mentres vexo empobrecer o corazón da xente. Acontece entón que as miñas lembranzas no son as túas. A pesar de todo cando chega o outono e volto a pasear polos nosos ríos teño unha lembranza agarimosa



POEMAS AO OUTONO
Agora que é Outono, miña amiga,
miña amante e sinxela compañeira,
habémonos chegar deica a ribeira
onde a brisa deixou unha cantiga.

E que sexa Outono quen nos diga
os segredos que ten a sementeira,
como se foi espindo a carballeira
e que promesas granarán na espiga.

Nós sabémonos puros e cumpridos
ao sentirnos tan un e tan xunguidos
nesta paisaxe lene e musical.

¿Non lembras, en Outonos xa vividos,
ao río retratar no seu cristal
os soños que coidábamos perdidos...?

                                         Manuel María